เครื่องแต่งตัวลิง

เครื่องแต่งตัวลิง   (หนุมาน)
วานนรสำคัญตัวหนึ่ง ในเรื่องโขน

     บรรดาวานรตัวสำคัญอื่นๆ ในเรื่องโขนก็คงแต่งกายคล้ายกันนี้ ต่างกันแต่สี และลักษณะของหัวโขน ซึ่งนายช่างได้บัญญัติและประดิษฐ์ทำให้แปลกและแตกต่างกันโดยเฉพาะในบรรดาหัวยักษ์มีอยู่ราว ๔๐ ชนิด แต่บางคราวและ บางตัวที่มีความสำคัญน้อย ก็ไม่ต้องแต่งครบทุกอย่างตามนี้ก็ได้

เครื่องแต่งกายยักษ์

เครื่องแต่งยักษ์  (ทศกัณฐ์) 
พญายักษ์ตัวสำคัญที่สุดในเรื่องโขน

     
  บรรดาพญายักษ์ตัวสำคัญอื่นๆ ในเรื่องโขนก็คงแต่งกายคล้ายกันนี้ ต่างกันแต่สี และลักษณะของหัวโขน ซึ่งนายช่างได้บัญญัติและประดิษฐ์ทำให้แปลกและแตกต่างกันโดยเฉพาะในบรรดาหัวยักษ์มีอยู่ราวร้อยชนิด แต่บางคราวและ บางตัวที่มีความสำคัญน้อย ก็ไม่ต้องแต่งครบทุกอย่างตามนี้ก็ได้

เครื่องแต่งตัวนาง

 

เครื่องแต่งตัวพระ

เครื่องแต่งตัวพระ

ขวาของภาพ แสดงเสื้อแขนสั้น ไม่มีอินทรธนู
ซ้ายของภาพ แสดงเสื้อแขนยาว มีอินทรธนู  
หมายเหตุ.- บางครั้งไมจำเป็นต้องแต่งครบชิ้นตามนี้ก็ได้

เครื่องแต่งกายโขนละคร

เครื่องแต่งกายโขนละคร     มนุษย์มีความจำเป็นที่จะต้องมีเครื่องแต่งกาย ในระยะแรกคงจะมีเพียงเครื่องนุ่งและเครื่องห่ม เพื่อช่วยป้องกันร่างกายจากความหนาวร้อน ป้องกันความละอายและป้องกันอันตรายจากธรรมชาติ เช่นความแปรปรวนของดินฟ้าอากาศ และพิษภัยจากสัตว์และแมลง ในระยะต่อมามนุษย์รู้จักรักสวยรักงาม จึงเริ่มคิดประดิษฐ์ทำเครื่องประดับเพิ่มเติมขึ้น เช่น เครื่องประดับอวัยวะบางส่วน มีกำไลเท้า กำไลมือ กำไลแขน และเครื่องคล้องคอ ห้อยคอ ตลอดจนเครื่องประดับศีรษะ ทำด้วยไม้ ทำด้วยดินเผา ทำด้วยกระดูก ทำด้วยหิน เขี้ยวหรือฟันสัตว์ ทำด้วยโลหะและหินอันมีค่า เช่น ทองเงิน นาก และเพชรพลอยต่างๆ เป็นต้น

ที่มาของเครื่องแต่งกายโขนละคร     ศิลปะการแสดงโขนละครของไทยเรา เป็นการละเล่นแบบเก่าที่มีแบบแผนสืบมาช้านาน ตามหลักฐานปรากฏว่ามีมาแต่ราวพุทธศตวรรษที่ ๒๐ ดังท่านผู้รู้ซึ่งค้นค้วาเรื่องตำรา ทางละครโขนลงความเห็นตรงกันว่า โขนละครของไทยนั้นน่าจะได้เค้าแบบเครื่องแต่งกายมาจากสิ่งต่างๆ อันได้แก่

๑.     ลัทธิศาสนา

๒.   เครื่องทรงพระมหากษัตริย์

๓.    ภาพเขียน ภาพปั้น และภาพแกะสลัก

นาฏยาภรณ์

 คำว่า  นาฏยาภรณ์ เป็นศัพท์ใหม่อีกคำหนึ่งของวงการโขนละคร โดยนำเอาคำว่า นาฏย อันแปลว่า การฟ้อนรำ การแสดงละคร มาผสมกับคำว่า อาภรณ์ อันแปลว่าเครื่องประดับตกแต่งหรือเครื่องแต่งกาย   รวมกันเป็นความหมายว่า  เครื่องแต่งตัวโขนละคร นั่นเอง

     เครื่องแต่งกายต่างๆ ที่สร้างขึ้นสำหรับใช้แต่งตัวเมื่อแสดงมหรสพนั้น ของไทยเรามีอยู่มากมายหลายอย่าง บางอย่างใช้สำหรับเฉพาะในการแสดงแต่ละประเภท บางอย่างใช้ผมผสานกันได้โดยทั่วๆ ไป  แบ่งออกเป็นระเภทใหญ่ๆ ได้ ๒ ประเภท คือ

     ๑. ประเภทยืนเครื่อง หมายถึงเครื่องแต่งกายโขนละครที่ใช้เป็นประจำสำหรับบอกลักษณะตัวแสดง แสดงถึงยศถาบรรดาศักดิ์ และตำแหน่ง ได้เครื่องแต่งกาย ตัวพระ นาง ยักษ์ ลิง ทั่วๆ ไป

     ๒. ประเภทลูกบท ได้แก่เครื่องแต่งกายที่แสดงฐานะลดหลั่นลงมามากกว่าประเภทยืนเครื่อง ส่วนใหญ่ใช้ในการแสดงละคร เช่นเครื่องแต่งกายที่บอกลักษณะชาติภาษาต่างๆ เป็นต้น

การแสดงพื้นเมืองภาคใต้

การแสดงพื้นเมืองภาคใต้ 
เป็นศิลปะการรำและการละเล่นของชาวพื้นบ้านภาคใต้อาจแบ่งตามกลุ่มวัฒนธรรมได้ 2 กลุ่มคือ วัฒนธรรมไทยพุทธ ได้แก่ การแสดงโนรา หนังตะลุง เพลงบอก เพลงนา และวัฒนธรรมไทยมุสลิม ได้แก่ รองเง็ง ซำแปง มะโย่ง (การแสดงละคร) ลิเกฮูลู (คล้ายลิเกภาคกลาง) และซิละ มีเครื่องดนตรีประกอบที่สำคัญ เช่น กลองโนรา กลองโพน กลองปืด โทน ทับ กรับพวง โหม่ง ปี่กาหลอ ปี่ไหน รำมะนา ไวโอลิน อัคคอร์เดียน ภายหลังได้มีระบำที่ปรับปรุงจากกิจกรรมในวิถีชีวิต ศิลปาต่างๆ เข่น ระบำร่อนแต่ การีดยาง ปาเตต๊ะ เป็นต้น